Lessen uit het voortgezet onderwijs

Met de Arbowet 2007 heeft de overheid werkgevers en werknemers meer verantwoordelijkheid gegeven voor hun arbeidsomstandigheden. Dringend verzoek daarbij: geef per sector de wettelijke doelvoorschriften invulling met een arbocatalogus. Tot nu toe hebben nog maar 27 van de circa 250 catalogi de keuring van de Arbeidsinspectie doorstaan. Omgerekend betekent dit dat slechts 16,5 procent van de beroepsbevolking onder een arbocatalogus valt. Reden tot politieke bezorgdheid. De Tweede Kamer is bang dat de arbeidsomstandigheden verslechteren door het ontbreken van duidelijke richtlijnen.

Grote stap voorwaarts door voortgezet onderwijs
Deze vrees bestaat niet bij het voortgezet onderwijs. De sector heeft vorig jaar de Arbocatalogus-VO (voortgezet onderwijs) onderdeel gemaakt van de CAO. Een grote stap voorwaarts voor de sector die met veel arbeidsrisico’s kampt. Alle medewerkers, leidinggevenden en arboprofessionals kunnen op een laagdrempelige manier putten uit een digitaal ‘oplossingenboek’. Hierin staan duidelijke normen voor goede arbeidsomstandigheden. Vooral bij het verdwijnen van de beleidsregels in 2010 biedt dit scholen goede handvatten voor hun beleid. Het opstellen van de normen door de sociale partners in het voortgezet onderwijs verliep soepel. Dit is te danken aan betrokkenheid van de werknemers- en werkgeversorganisatie en de gedeelde ‘sense of urgency’. In fase 1 van het proces is gezamenlijk een longlist opgesteld met alle risico’s in het voortgezet onderwijs. Vervolgens is een shortlist gemaakt met onderwerpen waarbij concrete normen realiseerbaar zijn. In overleg met sociale partners is daarna besloten om de meest urgente en ‘harde’ thema’s als eerste in de Arbocatalogus-VO op te nemen: arbobeleid, theorie- en vaklokalen, praktijklokalen, machines/ gereedschappen, geluid en gevaarlijke stoffen. Op termijn moet de catalogus normen en schoolvoorbeelden bieden voor alle risico’s in het onderwijs.

Overkoepelende thema’s
De zes thema’s van de catalogus zijn elk gekoppeld aan normen: minimumeisen die nodig zijn om goede arbeidsomstandigheden te garanderen. Deze in totaal dertig normen zijn in nauwe samenwerking met werkgevers en werknemers uit de sector opgesteld. Een aanzienlijk deel heeft betrekking op veiligheid in de praktijklokalen, zoals eisen aan gymtoestellen of beschermingsmiddelen bij zaagmachines. Naast het vaststellen van eenduidige normering - wat moet en wat mag - geeft de arbocatalogus ook oplossingen en methoden om die normen te bereiken. Scholen in het voortgezet onderwijs zijn hiervoor gevraagd naar hun activiteiten en good practices op het gebied van arbo en verzuim. Tot nu toe zijn ruim twintig zogeheten schoolvoorbeelden verzameld die per norm zijn gerangschikt. De digitale arbocatalogus is voor iedereen beschikbaar en in eerste instantie bedoeld voor arboprofessionals in het VO, maar ook docenten, overige onderwijsmedewerkers en arboprofessionals uit andere sectoren kunnen er nuttige informatie en goede voorbeelden vinden. Op www.arbocatalogus-vo.nl kunnen bezoekers ook reageren op alle informatie en in contact komen met de interne projectleiders van de schoolvoorbeelden. Om de digitale arbocatalogus zo laagdrempelig en breed gedragen mogelijk te maken, worden zij ook uitgenodigd hun oplossing voor bepaaldesituatie met elkaar te delen.

Handhaving en naleving
De arbocatalogus staat niet in de wet en is niet verplicht. Scholen hoeven de oplossingen en normen dus niet te gebruiken. Maar dit biedt wel zekerheid dat aan alle wettelijke eisen is voldaan. De Arbeidsinspectie heeft aangekondigd strenger te handhaven en vaker te controleren bij organisaties die geen catalogus hebben die door de inspectie is goedgekeurd. Ook gebruikt de Arbeidsinspectie de arbocatalogus als uitgangspunt bij haar controles. Nog een reden om werk te maken van een de arbocatalogus: werkgevers- en werknemersorganisaties kunnen - achteraf - een overheidssubsidie krijgen van vijftigduizend euro als bijdrage in de ontwikkelingskosten voor hun branche. In het voortgezet onderwijs staat de arbocatalogus niet op zichzelf maar maakt deel uit van een palet middelen om verzuim te beperken en werkplezier te bevorderen. Zo is er tijdens het arbocongres voor het voortgezet onderwijs de verkiezing voor het ‘Beste Schoolvoorbeeld 2008’ gehouden. Ook legt de arbocatalogus een duidelijke link met de Arboscan-VO. Dit is het digitale instrument waarmee scholen hun arbeidsrisico’s kunnen inventariseren en de wettelijk verplichte RI&E opstellen. Via serviceorganisatie Arbo-VO is vervolgens een consultant te raadplegen die advies op maat geeft over arbo, verzuim en re-integratie. Op de website van Arbo- VO staan tot slot gratis instrumenten om het beleid vorm te geven en te monitoren. Deze integrale aanpak werkt: de aandacht voor arbo op middelbare scholen is enorm toegenomen en dat draagt bij aan een prettige werkomgeving en onderwijsklimaat. Bovendien helpt het in de strijd tegen ziekteverzuim: uit de meest recente cijfers blijkt dat in 2007 het verzuim in het voortgezet onderwijs wederom -licht- is gedaald.

Lessen uit het voorgezet onderwijs

• Een sectoraal arboplatform met goede verhoudingen tussen de werkgevers- en werknemersorganisaties bevordert snelle besluitvorming.
• Betrokkenheid van de ‘werkvloer’ geeft inzicht in knelpunten en oplossingen uit de praktijk. • Door scholen via de Schoolvoorbeelden invloed te geven op de inhoud Arbocatalogus-VO is actualiteit en draagvlak gegarandeerd.
• De site Arbocatalogus-VO.nl is makkelijk toegankelijk, gratis en laagdrempelig.
• Gebruikers van de Arbocatalogus-VO kunnen via de website contacten leggen. Dit bevordert de kennisdeling.
• De Arbocatalogus-VO is een groeidocument dat regelmatig wordt aangepast aan de nieuwste inzichten.
• De catalogus maakt deel uit van een breed traject om de arbeidsomstandigheden in het voortgezet onderwijs te verbeteren.

Emile Thijssen is manager van Arbo-VO, het arboservicecentrum voor het voortgezet onderwijs, emile.thijssen@arbo-vo.nl, www.arbocatalogus-vo.nl en www.arbo-vo.nl

© Dialoque Media