BG_bird2100% onafhankelijk
HRM Mag je als werkgever de arbeidsvoorwaarden van werknemers eenzijdig wijzigen vanwege de...

Mag je als werkgever de arbeidsvoorwaarden van werknemers eenzijdig wijzigen vanwege de coronacrisis?

NieuwsNieuws

Vraag-en-antwoordVraag en antwoord

Vraag
Wij zitten als werkgever in een benarde financiële positie door de coronacrisis. Mogen wij de arbeidsvoorwaarden van onze werknemers eenzijdig wijzigen door bijvoorbeeld een offer te vragen op het gebied van de arbeidsvoorwaarden? Ik denk bijvoorbeeld aan een loonoffer, het inleveren van vakantiedagen of het opschorten van de uitbetaling van de vakantiebijslag.

Antwoord
Terwijl bedrijven in sommige branches welvaren tijdens de coronacrisis, zijn er helaas ook genoeg bedrijven die door de coronamaatregelen serieus in zwaar weer verkeren. We kennen uit de media allemaal de voorbeelden: onder andere de horeca, detailhandel en evenementenbranche. Het vergt voor de betrokken ondernemers de nodige creativiteit om het hoofd boven water te houden.

Het uitgangspunt in Nederland is dat de werkgever de arbeidsvoorwaarden niet eenzijdig kan wijzigen. Wijzigen kan alleen met instemming van de werknemer.

Is in de arbeidsovereenkomst echter wel een eenzijdig wijzigingsbeding opgenomen, dan is toestemming van de werknemer niet nodig. Je moet als werkgever in dat geval wel kunnen aantonen dat je bij de wijziging een zodanig zwaarwichtig belang hebt dat het belang van de werknemer daarvoor naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid moet wijken.

Staat in de arbeidsovereenkomst geen eenzijdig wijzigingsbeding, dan is een eenzijdige wijziging van een arbeidsvoorwaarde soms toch mogelijk, maar alleen als er een wijziging in de omstandigheden is opgetreden die de wijziging noodzakelijk maakt. Denk bijvoorbeeld aan een verslechterde financiële bedrijfssituatie waardoor bezuinigen nodig zijn.

Verder moet je aan de werknemer een afgewogen voorstel doen dat de werknemer in alle redelijkheid niet kan weigeren. Dit kan betekenen dat je de werknemer een afbouwregeling moet aanbieden.

Het komt in de praktijk dus aan op een afweging van de belangen van de werkgever tegen die van de werknemer. Je moet de eenzijdige wijziging goed juridisch onderbouwen.

Wat vindt de rechter: levert de coronacrisis een zwaarwichtig belang op?

In de afgelopen maanden moesten meerdere rechters zich buigen over een eenzijdige wijziging van arbeidsvoorwaarden die in verband stond met de coronacrisis. Een voorbeeld is de uitspraak van de kantonrechter Amsterdam over een 50 procent loonsverlaging (uitspraak van 28 mei 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:2734).

Het ging in deze zaak om een werknemer van een Turkse broodjeszaak in Amsterdam. De zaak zat in financiële moeilijkheden door het wegblijven van de toeristen en de lockdown. De werkgever vroeg en kreeg een NOW-uitkering. Volgens hem was die uitkering echter niet voldoende om het loon van alle werknemers volledig te kunnen betalen. De werkgever betaalt aan alle werknemers over maart en april 2020 daarom slechts 50 procent van het loon. Een werknemer start over dit onvrijwillige loonoffer een kort geding.

Dat de werkgever in een onvoorziene bedrijfseconomische noodsituatie is geraakt, neemt de kantonrechter wel aan. De werkgever heeft daarmee een zwaarwichtig belang. Hij mag van de werknemers verlangen om – in overleg – bepaalde arbeidsrechtelijke aanspraken op te schorten of zelfs helemaal prijs te geven.

Een salarisverlaging van 50 procent vindt de rechter echter te gortig. Die kan de werkgever daarom niet eenzijdig, zonder overleg, doorvoeren. Voor de werknemer betekent dit immers over meerdere maanden een te grote achteruitgang in salaris. De werkgever moest het achterstallige salaris daarom alsnog betalen.

In andere zaken sneuvelden onder meer een 25 procent en een 30 procent loonsverlaging 1) en de verplichte opname van 20 procent vakantie-uren 2).

Wat is de rode draad hierin?

De rode draad in deze uitspraken is dat de lat voor het eenzijdig wijzigen van arbeidsvoorwaarden ook tijdens de coronacrisis hoog ligt. De werkgever die met de enkele verwijzing naar de coronacrisis, zonder overleg en zonder voldoende financiële onderbouwing ingrijpt in de arbeidsvoorwaarden, zal bij de rechter bot vangen.

Maar, de rechtspraak biedt ook ruimte. Door corona kan een werkgever in een bedrijfseconomische noodsituatie raken die een zwaarwichtig belang voor eenzijdige wijziging oplevert.

Tips en tricks voor de werkgever

Ga altijd eerst met de werknemers in gesprek en probeer gezamenlijk tot een oplossing te komen. Als het overgrote deel van de medewerkers met het wijzigingsvoorstel instemt, legt dat zeker gewicht in de schaal als een of meerdere collega’s niet akkoord gaan en de zaak onverhoopt voor de rechter komt.

Lukt het niet om – het merendeel van – de werknemers mee te krijgen, dan is een eenzijdige wijziging in deze coronatijd ook zonder instemming van de werknemers mogelijk. Doe dit wel zorgvuldig en na overleg met de werknemers.

  • Zorg voor een deugdelijke financiële onderbouwing van de noodzaak om de arbeidsvoorwaarden te wijzigen (enkel verwijzen naar de coronacrisis is niet voldoende).
  • Indien je NOW ontvangt: leg goed uit waarom er ondanks die uitkering nog steeds financiële nood is.
  • Ga na of de maatregel moet inhouden dat werknemers de arbeidsrechtelijke aanspraak helemaal moeten prijsgeven of dat een opschorting voldoende soelaas biedt om de noodsituatie te overbruggen.
  • Geef bij een opschorting aan, wanneer de werknemers compensatie krijgen.
  • Maak helder hoe lang de maatregel gaat duren (een tijdelijke maatregel zal sneller het predicaat ‘redelijk’ krijgen).
  • Houd rekening met de belangen van de individuele werknemers.

1) Kantonrechter Amsterdam, 21 juli 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:3536 en Kantonrechter Maastricht, 22 juni 2020, ECLI:NL:RBLIM:2020:4436.
2) Rechtbank Rotterdam, 29-05-2020, ECLI:NL:RBROT:2020:4731

Deel dit artikel

Minouche Egbers
Minouche Egbershttps://www.dekempenaer.nl/

Minouche Egbers is senior advocaat arbeidsrecht bij De Kempenaer Advocaten in Arnhem. Ze is gespecialiseerd in arbeidsrecht.

Tagdiv Cloud library - template content.

Meld je aan en ontvang een week lang elke dag een nieuw artikel.

Gratis 7 premium artikelen in je mailbox?

Kies dan voor BG magazine Plus:

  • Elke maand een nieuwe HR masterclass
  • Online feedback sessies met HR-experts
  • Tijdelijk lifetime korting en extra bonus
BG magazine Plus

HR zonder punaisepoetserij?